Mozambik, rok 1895. Imperium Gazy chyli się ku upadkowi. Po ataku na jego kwaterę, pokonany sierżant Germano de Melo ucieka wraz ze swą tłumaczką i zarazem ukochaną Imani do jedynego szpitala, który znajduje się w zasięgu ludzkich nóg. Tymczasem wokół szaleje wojna: wojownicy władcy Ngungunyane walczą zażarcie z portugalskimi okupantami, dopóki pojawienie się karabinu maszynowego nie przechyla szali na stronę Europejczyków. Germano pragnie rozpocząć nowe życie z Imani, jej ojciec ma jednak inne plany: jako jedna z żon cesarza Ngungunyane znajdzie się wystarczająco blisko tyrana, by pomścić zniszczenie swojej wioski. We Włóczni i szpadzie Mia Couto z rozmachem portretuje daremność wojny i przygląda się z uwagą płynnym granicom między kulturami, społeczeństwami i rodzinami.
